BÁ NHA CHUNG KỲ, CHUYỆN TRI ÂM TRI KỈ, Truyện Kiều của Nguyễn Du có nhiều đoạn hay

BÁ NHA CHUNG KỲ
CHUYỆN TRI ÂM TRI KỈ
Truyện Kiều của Nguyễn Du có nhiều đoạn hay. Nhưng có một đoạn hay tới mức không thể không nhắc tới. Đó là những câu mô tả khung cảnh Nàng Kiều nhân lúc "Hai thân còn dở tiệc hoa chưa về" sẵn sàng bỏ qua tất cả (sự sợ hãi và những định kiến về lễ giáo trong quan hệ nam nữ) đã "Xăm xăm băng lối vườn khuya một mình", vượt qua Vườn Thúy đến nhà Kim Trọng thuê trọ để tự tình. Sau một hồi đối đáp (rất tình cảm, mặn mà và đúng mực) giữa chàng và nàng (Vầng trăng vằng vặc giữa trời/ Ðinh ninh hai mặt một lời song song), Kim Trọng ngỏ ý muốn thưởng thức tài nghệ đánh đàn của Thúy Kiều. Chàng đã nói:
Rằng: "Nghe nổi tiếng cầm đài
Nước non luống những lắng tai Chung Kỳ"
Câu nói này làm ta liên tưởng tới sự tích "Bá Nha, Chung Kỳ".
Trong giao tiếp tiếng Việt, khi chỉ sự hiểu biết lẫn nhau, tâm đắc với nhau, cùng chia sẻ mọi nỗi niềm trong tình cảm, sở thích, trong nhận thức thế sự cuộc đời đều được so với sự tri âm của Bá Nha với Chung Kỳ. Vậy, Bá Nha là ai, Chung Kỳ là ai? Và tại sao Bá Nha Chung Kỳ không còn là tên riêng của hai con người cụ thể nữa mà đã trở thành mẫu mực của sự đồng cảm tuyệt vời trong các lĩnh vực của cuộc sống? Câu thành ngữ này dĩ nhiên bắt nguồn từ một điển tích trong lịch sử.
Theo sách Liệt tử, Bá Nha quê ở Sính Đô nước Sở được bổ làm quan đại trượng phu ở nước Tấn. Vâng lệnh triều đình, chàng đi sứ đến nước Sở. Ở đây, mặc dù được quê hương đón tiếp nồng nhiệt, chàng cũng chỉ lưu lại một thời gian ngắn. Sau khi cáo lui vua Sở, chàng quyết định dùng thuyền trở về nước Tấn. Thuyền đến sông Hán Dương, cảnh đẹp non nước đã lưu chàng lại. Tại nơi này, Bá Nha đã gặp Chung Tử Kỳ. Từ chỗ coi khinh chú tiều phu vẻ nghèo khó, đến chỗ phục tài cầm kì và sự am hiểu âm nhạc của Tử Kỳ, hai người đã kết nghĩa huynh đệ. Tương truyền, một lần khi đánh đàn, Bá Nha nghĩ đến núi cao, Tử Kỳ liền thốt lên: “Nghe cao vòi vọi như núi Thái Sơn!”. Bá Nha đánh tiếp và nghĩ tới sông nước, Tử Kỳ nói luôn: “Mênh mông như Trường Giang, Hoàng Hà vậy…”. Quả là sự đồng điệu có một không hai. Vì chữ hiếu mà Tử Kỳ không thể cùng Bá Nha về chốn đô thành. Bá Nha đành chia tay bạn tri âm và hẹn tìm gặp lại bạn. Một năm sau trở lại chốn cũ, cảnh còn đây, nước còn đây mà người đà đâu mất? Hỡi ôi! Tử Kỳ đã chết, chỉ còn nấm mồ bên bờ sông lạnh lẽo. Trước mồ người đã khuất, Bá Nha gảy một bản đàn tuyệt mệnh và đọc một bài từ bi ai. Đọc xong, chàng lấy hết sức đập cây đàn vỡ tan tành. Từ đó, chàng bỏ hẳn ngón nghề này.
Bá Nha Chung Kỳ đã đi vào lời ăn tiếng nói của nhân dân gần như một thành ngữ đặc biệt. Trước hết, nó phản ánh sự tri âm tri kỉ trong thưởng thức âm nhạc. Có người chơi đàn mà không có người biết thưởng thức như Chung Tử Kỳ thì khác nào “đàn gảy tai trâu”. Sau đó, ý nghĩa của “Bá Nha Chung Kỳ” được nới rộng ra để chỉ sự đồng điệu, sự đồng cảm của con người trong bất kì lĩnh vực nào. Chúng ta thường nghe nói: “Cặp đôi ấy thân thiết, hiểu thấu nhau như Bá Nha Chung Kỳ vậy”; “Nhận xét của cậu tớ rất tâm đắc. Chúng mình rất hiểu nhau chẳng khác gì Chung Kỳ với Bá Nha”,…Trong quá trình sử dụng, nhiều khi “Bá Nha Chung Kỳ” có thể được rút gọn thành “Chung Kỳ”. Tuy vậy, sự rút gọn này vẫn cho phép ta liên tưởng tới cả khối “Bá Nha Chung Kỳ”.
Chỉ từ một tiếng đàn thôi
Chung vai sát cánh suốt đời bên nhau...
17/07/2017
Facebook: https://www.facebook.com/tinh.phamvan.712
BÁ NHA CHUNG KỲ, CHUYỆN TRI ÂM TRI KỈ, Truyện Kiều của Nguyễn Du có nhiều đoạn hay
7 bình luận:
Ta Van Thong
17-06-2017, 10:43:21
Gởi Thầy Tình Phạm Văn: Em đây cũng giống Kiều kia Dám liều băng lối vườn khuya một mình Rẽ mây em đến nhà Thầy Tình Cùng nhau gẩy khúc tính tình tinh Thầy à Tri âm tri kỉ đôi ta Kề vai sát má la đà bên nhau Đừng lo đàn gẩy tai trâu Chỉ lo tình bạc qua cầu gió bay... Thầy ơi, tình khúc dư lày! (Em - "Xúy Vân")
Đậu Thanh Vượng
17-06-2017, 10:47:10
Đời nhiều người biết thưởng thức mà / Sao vội đập đàn vậy Bá Nha.
Tình Phạm Văn
17-06-2017, 10:47:55
Gửi Ta Van Thong: Đừng lo đàn gảy tai trâu Chỉ lo lời nói qua cầu gió bay Hôm qua tay nắm chặt tay Vậy mà thoáng chốc hôm nay hững hờ Hững hờ như một câu thơ Gửi hương cho gió, gửi mưa cho trời Nói lời nên giữ lấy lời Cái đêm hôm ấy thầy ngồi ba hoa Bây giờ xa thật là xa Chung Kỳ cùng với Bá Nha đâu rồi? Cây Thông vẫn đứng bên đồi Lạnh tanh mặc kệ những lời của em...
Thanh Tieu
Thanh Tieu
21-06-2017, 10:58:30
bài " HỌA" rất độc đáo và sinh động .
Bùi Thị Xuyến
Bùi Thị Xuyến
21-06-2017, 10:59:13
Thầy Thông cùng với thầy Tình cũng giống Nha- Kỳ đấy, xướng họa hiểu nhau ghê ta!
Hạ Như Trần
17-06-2017, 10:50:23
Thật tuyệt vời
Tuấn Hiền
17-06-2017, 12:22:15
Mới là chuyện tri âm, còn tri kỷ nữa thầy ạ!?
Tuấn Hiền
Tuấn Hiền
17-06-2017, 12:57:59
Ý em là còn chuyện Quản Trọng và Bão Thúc Nha nữa...
Tình Phạm Văn
Tình Phạm Văn
17-06-2017, 12:58:57
Tuấn Hiền Sẽ đọc thêm nhé. Tks e nhiều.
Trần Thị Chinh
17-06-2017, 14:37:02
Cảm ơn em..Lại biết thêm một điển tích mới. Hội nghị đã kết thúc chưa ? Bao giờ về HN ?
Tình Phạm Văn
Tình Phạm Văn
17-06-2017, 15:59:12
Em quay ra HN ngay đêm qua, thứ sáu 16-6.
Hà Việt
17-06-2017, 16:29:08
Thầy phân tích hay quá.

Gửi bình luận

Tên của bạn *
Email *
Cảm nhận *