Mùa làm hầm bắt cá

Cái đáng quý của các vị thần thời Phục hưng là họ rất đời thường – là quý tộc, trí thức, thương gia, thợ thủ công hay dân nghèo thành thị… Chủ nghĩa nhân văn Phục hưng đã “nhân hóa” mọi thánh thần.​
Khi những cơn mưa cuối mùa vơi dần, khi gió se se lạnh khẽ khàng về trong sương sớm - ấy là lúc vào mùa làm hầm bắt cá của người dân miệt đồng quê tôi.
Hồi những cơn mưa đầu mùa đổ xuống, cá từ sông từng bầy theo con nước vào ruộng lúa, vào lung sâu để kiếm mồi và sinh sản, mấy tháng mưa nhiều, các loài phù du nảy nở, sinh sôi làm mồi ngon cho lũ cá. Cá lóc thích nhái bén, chàng hiu… Cá rô khoái món cào cào, châu chấu; lắm lúc cao hứng quẫy nước nhảy lên đớp lúa chín đầu mùa – nên con nào cũng mập tròn, bóng nhẫy… Ngỡ chúng mải mê ăn, mải mê lớn lên mà quên cả cội nguồn, quên cả lối về nơi cuối sông đầu bãi…
Chợt vài cơn gió chướng nhí nhảnh rộ lên. So đũa nở bông rồi! Loài cây dân dã chẳng mấy ai để ý mà cho những chùm bông trắng muốt, nấu canh, làm dưa đều hấp dẫn… lòng người! Bông so đũa lấp lóa, đu đưa sau những vòm lá xanh cũng là lúc lũ cá rủ nhau về “cố hương” sông nước…
Loài cá đồng có những đặc tính diệu kỳ… Dù đồng sâu, lung sâu tận nơi mịt mịt cuối chân trời, chúng cậy nhờ gió chướng mà định hướng ra tới bờ sông! Chặng đường “quy cố hương” thật lắm gian nan… Chúng phải cố lên, vượt qua rất nhiều “chướng ngại vật” trên cánh đồng đang mùa lúa lên xanh để ngửi thấy mùi đất, mùi sình thân thuộc, hòa vào lòng sông mẹ mênh mang…
Nắm được “đường đi nước bước”, nắm được quy luật sinh tồn muôn đời của loài cá đồng, người nông dân đã “sáng chế” ra những chiếc hầm bắt cá hết sức độc đáo! Họ chọn những chân ruộng sâu, phán đoán đường “hành quân” của lũ cá và đào hầm ngay góc ruộng. Hầm sâu khoảng từ 1 đến 1,2m; đường kính khoảng 1m, xung quanh miệng hầm được be sình cho trơn (sình lầy dưới sông để dụ cá heo mùi sình sông lớn) để cá dễ tìm tới và rơi vào. Dưới hầm không có nước hoặc nước lắp xắp, cho vào vài cụm lục bình để đề phòng cá phóng lên…
Gió chướng thổi về mỗi ngày một nhiều như giục giã đàn cá đồng trở về cùng sông nước. Thế là khi qua những khúc ruộng này, cá không vượt nổi; đành rơi xuống hầm, nằm sắp lớp lên nhau đủ chủng loại!
Mỗi sáng khi chưa rõ mặt người, cả cánh đồng lập lòe, thơm thơm mùi khói của đuốc lá dừa đi thăm hầm cá. Tiếng nói, tiếng cười nghe rộn rã, âm vang trong sương phủ nhòa khắp đồng… Những chú cá nhỏ được “phóng thích” ra bờ sông để cho mùa mưa tới, những chú cá lớn được mang về, nặng trĩu cả sương mai…
Trong gió đồng mênh mang thổi lộng hồn người ấy, trong hương lúa làm đồng, trong gió se se ấy, mùa làm hầm bắt cá đến rồi! Sau những tháng mưa dồn mưa dập, nay gió nổi tự phương nào gọi cá về sông? Người dân miệt đồng lại gặt “lộc” của đất trời, “lộc” của ruộng đồng nơi bao đời gắn bó, nơi chia ngọt sẻ bùi… Mùa làm hầm bắt cá qua mau nhưng đọng lại trong lòng người những niềm vui nhớ mãi…
Bức màn chia đôi chiều ngang tranh. Tỷ lệ vàng được dùng cho hai mép dọc ngược chiều nhau: Từ đầu cô gái xuống dưới ở bên trái và đầu chú chó nhỏ trở lên ở phía bên phải.
Các đường ngang được lặp lại từ cái giường tới sàn nhà phía sau. Các đường dọc và hình chữ nhật lặp lại với cái giường, cái cửa sổ và cửa ra vào khép kín. Một cô hầu váy sẫm và một bé gái mặc đồ trắng cúi tìm cái gì đó trong rương đựng đồ. Con chó cảnh yên trí vùi trên nệm trắng dưới chân người đẹp. Nhân vật chính nằm chéo trong một hình chữ nhật đồ sộ phía trước. Tư thế của nàng nhấn mạnh mọi đường cong cơ thể: mặt, vú, bụng, đùi, tay, chân và cả làn tóc nâu uốn lượn. Chùm quả và cái đệm nâu đỏ ấm áp làm tăng độ ấm của màu da thịt. Nàng Venus – thần Vệ Nữ - nhìn thẳng vào người xem không e lệ cũng không thách thức bởi Nàng là tự nhiên và chuẩn mực. Cái đáng quý của các vị thần thời Phục hưng là họ rất đời thường – là quý tộc, trí thức, thương gia, thợ thủ công hay dân nghèo thành thị… Chủ nghĩa nhân văn Phục hưng đã “nhân hóa” mọi thánh thần.
Tiziano Vecellio (hay thường gọi Titien) là chủ soái của trường phái Venise nổi tiếng về màu sắc. Người ta cho rằng ông sống tới 99 tuổi và là người khổng lồ thứ tư của thời Phục hưng bên cạnh Leonardo da Vinci, Mikelangelo và Raffaello, có ảnh hưởng lớn đến hội họa châu Âu.
06/09/2016 , Lê Lam Đồng – Kiến Thức Ngày Nay – 10.10.2006
Mùa làm hầm bắt cá

Gửi bình luận

Tên của bạn *
Email *
Cảm nhận *

Tin mới nhất